Allah yolunda ilerlemek isteyen insan nefsini terbiye etmeli ve bunun için mücadele etmelidir. Nefis mertebeleri şunlardır..
Nefs-i Emmare
Kötülüğü emreden nefis. Hırs, şehvet, gıybet, yalan.. Hepsi bizlere bu nefis mertebesinin fısıldadığı şeylerdir. İnsana bu kötülükleri yaptırmada muktedir olan nefis mertebesidir.
Nefs-i Levvame
Kötülük yaptığında bunun farkında olan ama yine de kötülüğünden vazgeçemeyen nefis.. Bağımlı olduğu günahlardan kurtulmaya çalışsa da iradesi buna yetmeyen nefis mertebesidir.
Nefs-i Mülhimme
İyilikle kötülüğün sınırının bulunduğu nefistir. Kişi bu mertebede ilham almaya başlar ve mücadelelerini kazanır. Bu mertebede dünya sevgisi kalpten çıkartılmalıdır.
Nefs-i Mutmainne
Allah’ın en sevgili olduğunun farkında olunan mertebedir. İnsan sahte dünya lezzetlerinden uzaklaşmaya başlamıştır. Baktığı her yerde Allah’ı görür.
Nefs-i Raziyye
Bu nefis yaratılmışlarda kusur bulmayan nefistir. Allah’tan razı olmuş, huzur bulmuş nefis mertebesidir. Rabbiyle mutludur.
Nefs-i Marziyye
Bu mertebede kişi Allah’ın yanında olduğunun farkındadır. O’nunla işitir, O’nunla görür ve O’nunla duyar.
Nefs-i Safiyye
Kalp tertemiz ve kusursuz bir hale gelmiştir. Allah’ın nuru bu kalpte tecelli eder. İnsanın kemalinde son nokta budur..
Kuran-ı Kerim’de Nefisle İlgili Ayetler
Hz. Yusuf şöyle buyurmuştur: ”Yine de ben nefsimi temize çıkarmıyorum. Çünkü nefis Rabbimin acıyıp koruması dışında, daima kötülüğü emreder. Şüphesiz Rabbim esirgeyen, bağışlayandır. ” (Yusuf Suresi 12/53)
” Nefse ve onu şekillendirip düzenleyene; ona kötü ve iyi olma kabiliyeti verene ant olsun ki nefsini arındıran elbette kurtuluşa ermiştir. Onu arzularıyla baş başa bırakan da ziyana uğramıştır.” ( Şems Suresi 91/7-10)
Nefsine esir olanlardan işe şöyle bahsedilir: ” İşte bunlar hayvanlar gibi, hatta daha da aşağıdadırlar. İşte bunlar gafillerin ta kendileridir. ” ( Araf,7/179)
Rabbim hepimizi nefsini temizleyip kurtuluşa erenlerden eylesin.. Amin.
