”Allah, din gününün sahibidir.”
Malik mülk sahibi demektir. Hakk’ın mülkü yaratabilmesidir. El-Melik, El-Malik ismine göre mübalağa anlamı taşır. Allah hem el-melik ve hem el-maliktir. Mülk O’nundur. Allah’tan başka ilah olmadığı gibi yaratmaya da sadece O’nun gücü yeter. Allah, ilahlığıyla biricik, mülküyle yeganedir. O abidlerin nefislerinin sahibidir, böylece onları kulluğuna yönlendirir. Ariflerin kalplerinin melikidir, kendisini bilmekle onları şereflendirir. O kendisine yönelmişlerin nefislerinin sahibidir, onları kemale erdirir. Vecd sahiplerinin kalplerinin sahibidir, onlara bu şekilde boyun eğdirir. O kendisine ibadet edenlerin bedenlerinin sahibidir, böylece ihsan ve nimetleriyle onlara lütfeder.
O sevdiklerinin ruhlarının sahibidir, celalinin niteliğini ve cemalinin özelliğini onlara gösterir. Tevhid ehlinin yularının sahibidir, böylelikle onları istediği gibi yönlendirir ve dilediği şeyi dilediği tarzda ve dilediği yönde başarıya erdirir. Onları bir an bile kendilerine bırakmaz, onların işlerinde bir dalgınlık ve tehlikeye imkan vermez. Böylelikle onları kendisiyle kendilerinden fani kılar.
Abidlerin kalplerine Allah’ın ihsanı sahip olmuş, onlar da Allah’ın ikramına tamah etmişlerdir. Muvahhitlerin (birleyenlerin) kalplerine saltanatı egemen olmuş, onlar O’nun bekasıyla yetinmişlerdir. Allah tevhid ehline onların sahip olduğunu bildirmiş, böylelikle iradeleri onlardan düşmüştür. Anlamışlar ki kulun asla bir mülkü yoktur. Mülkü olmayanın verebileceği bir hükmü de olamaz. Hüküm vermeyenin ise iradesi ve dilemesi olamaz. Bu nedenler onların Hakk’a kulluktan yüz çevirmeleri veya hükmüne itiraz etmeleri veya iradesine direnmeleri veya onlara karşı çıkmaları mümkün değildir.
Ayette zikredilen ”din günü” ceza ve diriliş günü, hesap ve toplanma günüdür. Allah teala herkese dilediği şekilde karşılık verecekir. Bu meyanda razı olunmuş kullarına iyilik vermesi onların yaptıkları ameller nedeniyle değil kendi ihsanından olacaktır, reddedilmiş kullarına ceza vermesi ise onların günahları nedeniyle değil Hakk’ın hikmetinden ve hükmünden kaynaklanacaktır. Düşmanlara gelince Cenab-ı Hakk onları hesaba çeker, sonra azap eder. Dostlarına gelirsek Allah önce onları azarlar, sonra kendisine yaklaştırır.
LETAİFÜ’L İŞARAT (İLAHİ KELAMIN SIRLARI) KURAN’I KERİM TEFSİRİ
ABDULKERİM KUŞEYRİ
ÇEVİREN:EKREM DEMİRLİ
FİKRİYAT